Cawete -oe
Èn årtike di Wikipedia.
Li cawete -oe, c' est ene cawete (padecô vicante, afeye moite) di tos nos omrins.
Li cawete -oe provént di sacwantès cawetes latenes, inte di zeles les cawetes orium (miroe, traitoe, etonoe) et -atoriu
Po les bwès (ônoe, såçoe, tchenoe), c' est l' cawete -etum. Cisse cawete -etum la provént leye-minme d' ene cawete tîxhone -ôth, -ûth. [1]
Les prononçaedjes del cawete -oe shuvnut les prononçaedjes coinreces do betchfessî oe.
Li cawete -oe si prononce sovint come li cawete -oes.
Ådvins |
[candjî] Les rîlêyes des nos avou l' cawete -oe
[candjî] Pititès usteyes
Come vicante cawete, metowe après on viebe, ele fwait des nos di des ptitès usteyes, po fé l' accion do viebe : såcloe, peloe, plantoe, coloe, muroe, semoe, saloe, houwoe .
Dins cist uzaedje la, li cawete -oe est sinonime del cawete -a (pela, houwa) et del cawete -rece (semrece).
[candjî] No d' ene plaece
- acawêye a on viebe, c' est l' plaece la k' on fwait l' accion : abuvroe.
- acawêye a on no : tomboe, schorsoe.
[candjî] Cawete po les bwès
- vicante cawete (on comprind co l' bodje e walon) : tchenoe, ônoe, såçoe, sipinoe, côroe, tchårnoe. Ces nos la divnèt sovint des nos d' plaeces (Côroe), ki rpolnut divni des nos d' djins : Lônoe.
- moite cawete (on n' comprind pus l' bodje å djoû d' ouy) : Asnoe, Esneu (bouxhnisse), Halwè, Haleu, Liloe.
Dins cist uzaedje la, li cawete -oe est sinonime del cawete -ete (sipinete).
[candjî] Uzaedje del cawete -oe po les noûmots
Sacwants noûmots e walon ont stî foirdjîs avou l' cawete -oe, copurade après 2000 :
- usteye po fé l' accion do viebe : codjowoe, corwaitoe
- plaece k' on fwait l' accion do viebe : lodjoe
- plaece fwaite a pårti d' on no : estaloe
- no d' ene sôre di bwès : suberoe
[candjî] Li cawete -oe dins li scrîta
Dins li scrîta, li cawete -oe si pout trover dizo l' cogne -eu, -eux, -eus, -oy, -ois. Ces cawetes la si rtrovnut dins les nos "francès" des viyaedjes (et des djins), disk' å djoû d' ouy : Launoy, Lhonneux, Xhonneus.
[candjî] Rifondaedje del cawete -oe dins les nos d' plaeces
Loukîz sol pordjet di rfondaedje des nos d' plaece
[candjî] Parintêye
Po l' cawete -oe des nos d' plaece, li parintaedje fwait voltî rispiter li T des cawetes etimolodjikes "-ôth" et "-etum" :
